De vijf meest voorkomende stoornissen in de ggz zijn depressieve stoornissen, angststoornissen, ADHD, persoonlijkheidsstoornissen en aan verslaving gerelateerde stoornissen. Deze aandoeningen komen voor bij mensen van alle leeftijden en achtergronden, en zorgprofessionals krijgen er in vrijwel elke werksetting mee te maken. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over deze stoornissen, zodat je als zorgprofessional weet waar je op kunt letten en hoe je je kennis actueel houdt.
Welke stoornissen komen het vaakst voor in de ggz?
De meest voorkomende stoornissen in de ggz zijn depressieve stoornissen, angststoornissen, ADHD, persoonlijkheidsstoornissen en stoornissen in het gebruik van middelen. Deze vijf categorieën vormen samen een groot deel van de hulpvragen waarmee zorgprofessionals dagelijks te maken krijgen, in zowel de eerste als de tweede lijn.
Persoonlijkheidsstoornissen verdienen daarbij speciale aandacht. Ze zijn relatief vaak aanwezig bij mensen die langdurig in de ggz in behandeling zijn, en ze beïnvloeden hoe iemand omgaat met anderen, met zichzelf en met zorg. Dat maakt herkenning en een goede bejegening voor zorgprofessionals bijzonder relevant. Naast persoonlijkheidsstoornissen zijn depressie en angst de bekendste en meest gediagnosticeerde aandoeningen binnen de ggz, terwijl ADHD steeds vaker ook bij volwassenen wordt herkend en behandeld.
Hoe herken je de symptomen van een depressieve stoornis?
Als zorgprofessional is het belangrijk om te weten dat een depressieve stoornis verder gaat dan verdriet of een sombere stemming. Mensen met een depressieve stoornis ervaren aanhoudende klachten die hun dagelijks functioneren beïnvloeden, zoals verlies van energie, verminderde interesse in activiteiten en slaapproblemen. Herkenning begint bij het serieus nemen van wat iemand vertelt over hoe hij of zij zich voelt.
Wat herkenning soms lastig maakt, is dat depressieve klachten zich op heel verschillende manieren kunnen uiten. Bij de ene persoon staat somberheid op de voorgrond, bij de andere juist prikkelbaarheid, lichamelijke klachten of teruggetrokken gedrag. Zorgprofessionals die regelmatig contact hebben met cliënten of patiënten, zijn vaak goed gepositioneerd om veranderingen in stemming of gedrag vroeg op te merken, ook als iemand zelf niet direct aangeeft dat er iets mis is.
Wat maakt angststoornissen zo moeilijk te onderscheiden van andere stoornissen?
Angststoornissen zijn moeilijk te onderscheiden van andere stoornissen omdat angst een symptoom is dat bij veel verschillende aandoeningen voorkomt. Angstklachten kunnen ook optreden bij depressie, persoonlijkheidsstoornissen, ADHD en lichamelijke aandoeningen. Dat maakt het voor zorgprofessionals soms lastig om te bepalen wat de primaire problematiek is.
Bovendien uiten angststoornissen zich op uiteenlopende manieren. Denk aan sociale angst, specifieke fobieën, paniekklachten of gegeneraliseerde piekerstoornissen. Elk van deze vormen vraagt om een andere benadering. Tegelijkertijd zijn lichamelijke klachten zoals hartkloppingen, spanning of vermoeidheid ook bij angststoornissen aanwezig, wat de herkenning verder bemoeilijkt. Juist daarom is het voor zorgprofessionals nuttig om regelmatig bij te scholen op dit thema en kennis te delen met collega’s.
Hoe verschilt ADHD bij volwassenen van ADHD bij kinderen?
ADHD bij volwassenen verschilt van ADHD bij kinderen doordat de klachten zich anders uiten naarmate iemand ouder wordt. Bij kinderen staat hyperactiviteit vaak op de voorgrond. Bij volwassenen is dat minder zichtbaar, maar spelen concentratieproblemen, impulsiviteit en moeite met plannen en organiseren een grotere rol in het dagelijks leven en op het werk.
Een ander verschil is dat ADHD bij volwassenen vaker pas laat wordt herkend of gediagnosticeerd. Mensen hebben soms jarenlang compensatiestrategieën ontwikkeld die de klachten maskeren. Pas wanneer de eisen van het leven toenemen, zoals bij een nieuwe baan, een relatie of ouderschap, worden de problemen zichtbaar. Voor zorgprofessionals is het nuttig om te weten dat ADHD bij volwassenen ook vaak samengaat met andere klachten, zoals somberheid of angst, wat de herkenning extra complex maakt.
Welke stoornissen gaan het vaakst samen met een andere diagnose?
Persoonlijkheidsstoornissen, depressieve stoornissen en angststoornissen gaan het vaakst samen met een andere diagnose. Dit wordt ook wel comorbiditeit genoemd. Mensen met een persoonlijkheidsstoornis hebben bijvoorbeeld regelmatig ook depressieve klachten of angstklachten. En bij ADHD komen angst en stemmingsproblemen ook relatief vaak voor.
Comorbiditeit maakt zorg complexer, omdat behandeling of begeleiding rekening moet houden met meerdere klachtenpatronen tegelijk. Voor zorgprofessionals betekent dit dat een brede blik belangrijk is: niet alleen kijken naar de primaire diagnose, maar ook oog hebben voor wat er nog meer speelt. Persoonlijkheidsstoornissen zijn in dit verband bijzonder relevant, omdat ze de manier waarop iemand omgaat met zorg en behandeling sterk kunnen beïnvloeden, ook als ze niet de hoofddiagnose zijn.
Welke nascholing helpt zorgprofessionals bij het herkennen van deze stoornissen?
Nascholing gericht op diagnostiek, signalering en bejegening helpt zorgprofessionals om stoornissen beter te herkennen en er effectiever mee om te gaan in de dagelijkse praktijk. Denk aan scholingen over persoonlijkheidsstoornissen, dubbele diagnose, ouderenpsychiatrie of psychiatrie bij mensen met een lichte verstandelijke beperking.
Wij bieden een breed en geaccrediteerd scholingsaanbod voor zorgprofessionals in de ggz en aanverwante sectoren. Onze congressen en scholingen zijn erkend door toonaangevende beroepsverenigingen zoals FGzPt, V&VN en ABAN, zodat deelname meetelt voor je registratie-eisen. Wat je bij ons kunt verwachten:
- Praktijkgerichte scholingen over actuele thema’s in de ggz, waaronder persoonlijkheidsstoornissen en comorbiditeit
- Ervaren sprekers die theorie en praktijk combineren en ruimte geven voor vragen
- Mogelijkheden voor netwerken met collega-professionals uit jouw werkveld
- Kortingsopties zoals vroegboekkorting, collegakorting en groepskorting
- Scholingen in één dag of dagdeel, zodat je snel en efficiënt bijblijft
Bekijk ons scholingsaanbod en schrijf je in voor een nascholing die aansluit bij jouw praktijk en registratie-eisen.
Deze inhoud is gegenereerd met behulp van AI en kan fouten bevatten.
